Peki, turna kuşunun Japon kültüründe neden önemli olduğunu ya da turna kuşunun mitolojik hikayesini ve turna yani Japoncada turu kelimesinin nereden geldiğini biliyor musunuz? Bilmiyorsanız, öğrenmek istiyorsanız Origami Turna Miti ve Kültürü yazımızı mutlaka okumalısınız.

Turna Kelime Kökeni

Öncelikle turna kelimesinin etimolojisini açıklayalım. Japonca’daki turu kelimesi Türkçe’deki turna kuşu kelimesine denk gelmektedir. Japonca’daki turu kelimesinin kaynağı yani nereden doğduğu kesin belli değildir. Bazı bilirkişiler turu kelimesinin tu yani dizi veya takip eden ve ryudo kelimesinden türemiş olan ru yani akmak anlamına gelen kelimelerin birleşiminden oluştuğunu ileri sürerler. Bu durumda turu dizi halinde birbirini takip eden birer birer uçan kuşlar anlamına gelmektedir. Japonca sözlüklerden en bilineni, turu kelimesinin Korece’deki turumi kelimesiyle aynı kökene sahip olduğunu belirtmiş, turumi kelimesinin de kuşların özel bir çeşit çığlığından geldiğini açıklamıştır.

Çin atasözüne göre “Turna kuşu bin yıl yaşar, kaplumbağa on bin yıl” bu atasözünden anlaşıldığı üzere turna kuşu ile kaplumbağa uzun ömrü ve mutluluğu simgelemektedir. Bu yüzden Japonya’da turna kuşu ve kaplumbağa motiflerinin işlendiği irili ufaklı çok sayıda süs, hediyelik eşyalar vardır. Origami turna kuşu bunların başında gelmektedir.

Turna Kuşu Hikayeleri

Bin-Turna-Kusu-Sadako

 

 

 

 

 

 

Turna kuşu ile ilgili hem Çin’de hem de Japonya’da çeşitli hikayeler vardır. Bu hikayeden biri şöyledir: 4.yüzyılda Çin’de pirinç tarlasında çalışan Joseki isimli delikanlı karşılaştığı güzel bir kadına sevdalanır. Aradan kısa süre geçtikten sonra kadının evinde yaşamaya başlarlar. Joseki’den haber alamayan ailesi onu aramaya koyulur. Abisi Joseki’yi göl kenarında güzel kadınla görür. Daha sonra güzel kadın Joseki’nin abisinden aldığı darbeyle turna kuşu haline geri dönüp uçup gider.

Diğer hikaye ise 5. yüzyıla ait Çince kitap olan Yumeiroku ‘da anlatılmaktadır. Kitapta Turu Nyobo isimli Japon hikayesine benzer başka bir hikaye anlatılmaktadır. Turu Nyobo hem turna kuşu hem de kadın olan birinin ismi olup yapılan iyiliğe karşılığını vermek gerekliliğini belirten anlam içermektedir. Hikayede ise yaralı turna kuşunu gören bir adam turnaya yardım edip iyileştirir. Daha sonra günlerden bir gün kapısı çalar. Evine güzel bir kadın gelmiştir. Bu kadınla birbirilerine âşık olurlar ardından beraber yaşamaya başlayıp evlenir karı koca olurlar. Kadın şahane dokuma yaptığı için geceleri dokuma odasına kapanır dokumalarını yaparmış. Dokumalar sayesinde gün geçtikçe daha çok para kazanmaya başlamışlar ve zenginleşmişler fakat genç kadın gittikçe zayıflamaya başlamış. Artık geceleri çalışırken odaya kocasının girmesini de istemez olmuş. Kocası bir gece karısını dinlemeyerek onu çalışırken izlemek istemiş. Odadan içeriye baktığında odada tüylerini çekip onlarla kabartmalı kumaşlar dokuyan turna görmüş, dikkatli baktığında o turnanın karısı olduğunu anlamış. Çin hikayesi kitapta burada bitmektedir. Ancak Japonlar hikayeyi pek çok şekilde tamamlamışlardır. Bunlardan birine göre kadın kocası onun turna kuşu olduğunu öğrendiği anda uçup gittiğini söyler.

İkinci dünya savaşı sırasında yaşanan bir olayda orgami turna kuşunun tüm dünya tarafından bilinmesine sebep olmuştur. Küçük kız Sadako ve onun yapmaya çalıştığı bin turna kuşu ile ilgili makalemiz olan  Sadako ve Kağıttan Bin Turna Kuşu adlı makalemizi de okuyarak bu konu hakkında detaylı bilgi edinebilirsiniz.

Benzeri hikayelerin hepsinde Japon kültüründeki turunun insanlara uzun ömür, mutluluk ve uğur getirip, gökyüzünde özgürce kanat çırptığını anlatır. Bundan dolayı origami turna kuşu çok önemli bir yere sahip olup senbazuru yani birbirine eklenmiş Origami Turna Kuşu ile özel günleri süsleyen ve insanlara umut veren origami figürleri olmuşlardır.

Bir önceki Sadako ve Kağıttan Bin Turna Kuşu başlıklı makalemizde Sadako ve Turna Kuşu Hikayesi hakkında bilgiler verilmektedir.